|
Anemi (kansızlık) kan
hastalıklarında en sık rastlanılan belirti olup kandaki Hemoglobin (Hb)
düzeyinin beklenenden daha düşük çıkmasına denir.Anemi nedenleri arasında
%90 ile demir eksikliği anemisi ilk sırayı almaktadır.
Dünyada erkeklerin ortalama yüzde 20'si kadınların yüzde
35'i,gebe kadınların %50 si çocukların ise yüzde 40'ı anemiktir.Gelişmiş
ülkelerde 0-5 yaş arası çocuklarda kansızlık yüzde 4-20 iken az
gelişmiş ülkelerde aynı yaş grubunda kansızlık oranı yüzde 80'lere kadar
çıkmakta, ülkemizde ise bu oran %50 civarındadır.Demir eksikliği tüm yaş
gruplarında özellikle 6-24 aylar arasında bebek ve çocuklarda aneminin en
yaygın nedeni olarak kabul edilmektedir.
Hemoglobin kırmızı kan hücreleri
(eritrosit) lere rengini veren ve oksijenin kanda taşınmasını
sağlayan bir proteindir. Demir ise hemoglobinin temel yapısına giren bir
elementtir.Akciğerlerde alınan
oksijenin hemoglobine bağlanarak dokulara aktarılmasında büyük önem taşır.
Demir vücuda
dışarıdan aldığımız gıdalar ve yıkılan hücrelerden
açığa çıkan demirin yeniden değerlendirilmesi ile
girmektedir.
Demir eksikliği
anemisinin nedenleri:
-
Yetersiz demir
alımı:Gıdalarla dışarıdan alınan demirin yetersizliği halinde
oluşur. Sosyo ekonomik düzeyi düşük toplumlarda, beslenme alışkanlıkları
yanlış olan toplumlarda sık görülmektedir. Ek besinlere geç başlama,
aşırı inek sütü kullanımı bebeklerde anemiye sebep olabilir.Vejeteryan
beslenme, yanlış uygulanan zayıflama rejimleri, yeme bozuklukları
da anemiye neden olan sebeplerdendir.
-
Doğumla ilgili
nedenler: Prematürelik, çoğul gebelikler anemiye neden
olabilir.
-
Demir gereksiniminin arttığı
durumlar:Ülser kanamaları, kadınlarda adet kanamaları gibi akut veya
kronik kan kaybı,paraziter enfeksiyonlar, özellikle yaşamın ilk yılı ve
adelosan dönemi gibi hızlı büyüme dönemlerinde demir gereksinimi
artmakta ve anemiler görülebilmektedir.
-
Demirin Emilim
bozuklukları Kronik ishaller, Kronik enfeksiyonlar ,Sindirim sistemi
anomalileri , Malabsorbsiyon sendromu gibi demir emiliminin bozulduğu
durumlarda anemi görülebilir.
-
Kurşun zehirlenmesi:
Özellikle sanayileşmiş toplumlarda özellikle akaryakıtta ki
kurşunun havaya karışması ile oluşan kurşun zehirlenmelerinde demir
eksikliği anemileri görülebilmektedir. Önlem olarak yiyeceklerin bol su
ile yıkanması ve üzeri örtülü kaplarda saklanması
önerilmektedir.
Belirtiler:
Hafif olgularda hafif solukluk
dışında herhangi bir belirti vermeyebilir. Sadece yapılan kan tahlilleri
ile tanı konulabilir. daha ağır olgularda iştahsızlık, sindirim
bozuklukları, kabızlık, bazen ağrılı yutma gibi sindirim bozuklukları
ortaya çıkabilir.
Tüm kansızlıklarda görülen
çarpıntı, eforla oluşan nefes darlığı, başdönmesi, kulak çınlaması,
halsizlik, çabuk yorulma görülebilir.
Hekim muayenesinde deri ve
mukozalarda solukluk, dilde kızarma, kabarcık ve küçük çatlaklar görür.
Ağır olgularda ağız köşelerinde çatlaklar ve dalak büyümesi
görülebilmektedir.
Bazı hastalarda toprak yeme gibi
belirtiler ortaya çıkabilir.
Tanı: Hekim
muayenesi ile birlikte yapılacak kan tahlilleri tanı koydurur. Depo demir
düzeylerini yansıtan serum ferritin düzeyi düşmüştür.Total Demir Bağlama
Kapasitesi artmıştır. Kırmızı kan hücrelerinin boyutları küçük ve renkleri
azdır. (mikrositer hipokrom).
Tedavi: Tedavi
de en etkili ilaç demir sülfattır. 2 yaşından küçük çocuklarda kahvaltıdan
yarım saat önce günde bir kez; 2 yaşından büyüklerde ise yemeklerden yarım
saat önce günlük dozun 3 e bölünmesi önerilmektedir.Tedaviye ortalama 3 ay
devam edilmelidir.Aşırı demir yüklenmesine neden olmamak için beş aydan
daha fazla demir kullanılmamalıdır.
|
