|
TANIMI
Astma ,mast
hücreleri ve eozinofiller de dahil olmak üzere birçok
hücrenin rol oynadığı havayollarının kronik enflamatuar(süregen
iltihabi) bir rahatsızlığıdır.
Bu
enflamasyon genellikle yaygın fakat farklı derecelerde
havayolu obstrüksiyonuna (daralmasına) bağlı semptomlara
sebep olur.Havayolu obstrüksiyonu ya kendiliğinden veya
tedavi ile sıklıkla geri dönüşümlüdür.
İNSİDANS
(GÖRÜLME SIKLIĞI)
Yılda
2.65-4
/ 1000 arasında değişir. 5 yaşın altındaki erkek çocuklarda
8.1-14 / 1000 kız çocuklarda 4.3-9 / 1000 olarak
saptanmıştır. 25 yaş üzerinde ise yılda 2.1 /
1000 dir.
BAŞLANGIÇ YAŞI
Çocukluk çağı
astması 5 yaşın altında ortaya çıkar ve erkeklerde kızlara
oranla daha sık görülür.(2:1)
Adölesanda
(Buluğ Çağı) ise
; erkeklerde daha sık rastlanırken erişkinlerde, kadın erkek
eşittir.
BRONŞİAL
ASTMA ETYOLOJİSİ
Genetik etkenler
SINIFLAMA
A.Etyolojik
(Sebebe Bağlı) Sınıflama
1.İlaçlara bağlı
astma
2.Egzersiz ile oluşan astma
3.Mesleksel etkenlerle oluşan astma
4.Emosyonel
(duygusal) nedenlerle oluşan astma
5.Latent (gizli)
astma
6.Solunumsal
enfeksiyonlarla oluşan astma
B.Patogeneze
Göre Sınıflama
1.İg E
ye bağlı yol (allerjik astma) Vakaların çoğunluğu
bu gruptandır. Daha çok 30 yaş altında olmak üzere intrensek
astmaya göre daha genç yaşta başlar Dispne nöbetleri
paroxistiktir (aniden gelen şiddetli nöbetler tarzında) ve
bu nöbetler haricinde hasta solunum sıkıntısından şikayet
etmez.Serumda İg E tipi artmıştır.Diğer allerjik
hastalıklarla birlikte bulunabilir.(heredite (kalıtım)
önemlidir)
2.İg E ye bağlı
olmayan yol(non allerjik astma)
Nöbetlerin
ortaya çıkışında solunum yolu enfeksiyonları rol oynar.Eksojen
(dışardan gelen) bir allerjen tespit edilemez.Ekstrensek
astmaya göre daha ileri yaşlarda genellikle orta yaşta
başlar. Serum İg E düzeyi artmamıştır .Nefes darlığı
nöbetleri daha uzun sürelidir ve nöbetler arasında hasta
kendini sağlıklı hissetmez.Öz ve soy geçmişinde allerjik
hastalık hikayesi genellikle yoktur.
3.Mikst astma
C.Astmanın
Şiddetine Göre Sınıflama
|
ASTMANIN
ŞİDDETİ |
TEDAVİDEN ÖNCEKİ KLİNİK ÖZELLİKLER |
AKCİĞER FONKSİYONU |
|
Hafif |
İntermittan kısa semptomlar <haftada 1-2 kez
Nokturnal astma semptomları <Ayda 2 kez Ataklar
arası asemptomatik |
PEF
>%80(BBD) PEF değişkenliği<%20 |
|
Orta |
Ataklar
>haftada 1-2 kez
Nokturnal astma semptomları > ayda 2 kez Hemen
hemen her gün beta 2 agonist inhalasyonu gerektiren
semptomlar |
PEF
%60-80(BBD) PEF değişkenliği %20-30 |
|
Şiddetli |
Sık
ataklar Devamlı semptomlar Sıklıkla nokturnal astma
semptomları Astmadan ötürü fizik aktivitenin
kısıtlanması Bir önceki yıl astma nedeniyle
hastaneye yatırılma Daha önce hayati tehlikesi olan
ataklar |
PEF
<%60(BBD) PEF değişkenliği >%30 Optimal
tedaviye rağmen,normalin altında PEF |
ANAMNEZ
( HASTALIK ÖYKÜSÜ) VE FİZİK MUAYENE
Hastaların
öyküsünde çoğunlukla çocukluk çağı enfeksiyon sıklığı ve
hafif wheezing (nefesle çıkan ıslık ses gibi ses) gibi
nonspesifik durumlar mevcuttur. Ana semptomlar wheezing,nefes
darlığı,öksürüktür.
Wheezing
;hafif astmada sadece ekspiriumda (soluk verme) işitilir
ancak büyük hava yollarının darlığı durumunda her iki fazda
da duyulur.
Nefes
darlığı;egzersiz astması dışında genellikle
istirahat sırasında oluşur, değişken ve İntermittandır(aralıklı).
Nefes darlığı atakları günün her saatinde gelişebilir fakat
sabahın ilk saatlerinde (saat 04-06) en şiddetlidir.
Öksürük;
astmanın tipik bulgularından biri olup paroksismal(aniden
gelen şiddetli nöbet) ve istemsizdir. Wheezing ve nefes
darlığıyla birlikte, bazen tek başına rastlanır. Nedensiz
olarak ataklar şeklinde ortaya çıkan , özellikle sabahın
erken saatlerinde şiddetlenen ve hastayı uyandıran öksürük
astmayı akla getirmelidir.
Aile
Öyküsü;Genellikle ailelerin diğer bireylerinde
allerji veya dermatit ve egzema öyküsü mevcuttur. (%60-90)
Astma için
önemli diğer klinik belirleyiciler semptomların
kendiliğinden iyileşmeleri yanında, spesifik bronkodilatatör
ve antienflamatuar tedavilerle de düzelmeleridir.
Semptomların mevsimsel özellik göstermesi, pozitif aile
öyküsü, atopik yapı; tanısal yaklaşımda yardımcı
özelliklerdir.
Astma
Tanısını Düşündürecek Sorular
-
Hastada bir
veya rekurrent(nükseden) wheezing atakları var mı?
-
Gece gelen
öksürük şikayeti oluyor mu?
-
Egzersizden
sonra öksürük veya wheezing oluyor mu?
-
Allerjen
veya polenlere maruz kalmayı takiben öksürük,wheezing
veya göğüste sıkışma ?
-
Akciğerleri
etkileyen soğuk algınlıkları veya 10 günden daha uzun
süren akciğer enfeksiyonları var mı ?
Fizik Muayene
Ataklar arasında
fizik muayenesi normal olabilir.Hafif astmada bulgular
siliktir,ağır ataklarda hasta ortopne
durumundadır.Perküsyonda hipersonorite alınır ve kalp
matitesinin örtülmüş olduğu saptanır.
TANI
YÖNTEMLERİ
Tanı için
anamnez,fizik muayene ve spirometrik tetkikler yeterlidir.
A.Zorlu
Spirometrik Tetkikler
1.Sabah ve akşam
zirve ekspiratuar akım hızı (PEF) değerleri arasındaki
spontan değişim
2.Birinci
saniyedeki zorlu ekspiratuar volüm (FEV1)
3.FEV1/FVC
4.Reversibilite
ölçümleri
Astmanın
işaretlerinden birisi hava akımı obstrüksiyonunun
değişkenliğidir.Bu değişkenliğin değerlendirilmesi seri
yapılan PEF ölçümleriyle yapılabilir.FEV1 veya PEF de %20
den daha fazla oranda oynama olması astma tanısı koymak için
değişken hava akımı obstrüksiyonu yeterli delili olarak
kabul edilmektedir.Günlük PEF değişkenliğinin % 20 ve daha
fazla olması anamnez ile birlikte astma tanısı konulması
için yeterlidir.Ancak çok şiddetli astma ile hafif
intermittan astmada PEF değişkenliği tespit
edilemeyebilir.Hava akımı obstrüksiyonunun önemli bir
göstergesi FEV1 in FVC den daha fazla oranda azalması, yani
;FEV1/FVC oranında düşme olmasıdır. Şayet PEF deki spontan
değişkenlik astma tanısını koymada yetersiz kalırsa
bronkodilatatör yanıtı araştırılır. Solunum yolları
obstrüksiyonunun tedaviyle geriye dönme yeteneği erken ve
geç reversibilite testleriyle araştırılır Erken
reversibilite göstergesi;200 mcg salbutamol veya 500 mcg
tarbutalin inhalasyonundan 15 dk sonra FEV1 de en az % 12
veya 200 ml mutlak artış erken reversibilite
göstergesidir.Şiddetli hava yolu obstrüksiyonunda veya
kronik astmada erken reversibilite olmayabilir bu durumda
2-6 hafta süreyle sistemik veya inhale kortikosteroid
tedavisi uygulanır.Tedavi sonrası ölçülen FEV1 değerinin
tedavi öncesine göre %15 düzelme göstermesi geçreversibilite
olarak kabul edilir.Erken veya geç reversibilite astma
anamneziyle birlikte KESİN
TANI KOYDURUCUdur |
